ھىجرىيە: | مىلادىي: 26 Kasım 2020

چىكىنىڭ
ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتايدىن ئادىل رىقابەتلىشىشنى تەلەپ قىلدى

ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتايدىن ئادىل رىقابەتلىشىشنى تەلەپ قىلدى

خىتاي تاراتقۇلىرى دۈشەنبە كۈنى ئۆتكۈزۈلگەن ياۋروپا-خىتاي سىنلىق يىغىنىدا ئىككى تەرەپنىڭ ئۇزۇنغا سوزۇلغان ياۋروپا-خىتاي مەبلەغ كېلىشىمى ھەققىدە ئورتاق قاراش ھاھىل قىلغانلىقىنى، بۇ يىل يىل ئاخىرىدىن بۇرۇن كېلىشىم تۈزۈشكە تىرىشىدىغانلىقىنى بىلدۈرگەنلىكىنى خەۋەر قىلدى. لېكىن ياۋروپا ئىتتىپاقى بولسا ئاخبارات ئىلان قىلىش يىغىنىدا، خىتاينىڭ چوقۇم بازار رىقابىتىدە ئادىل بولۇشىنى، ياۋروپا ئىتتىپاقى خىتايغا بەرگەن پۇرسەتلەرنى خىتاينىڭمۇ ياۋروپاغا بېرىشى كېرەكلىكىنى تەكىتلىدى. 

14- سىنتەبىر، ياۋروپا كېڭىشىنىڭ رەئىسى چارلېز مىشېل، ياۋروپا كومىتېتى رەئىسى ئۇرسۇلا ۋون دېر لېيېن ۋە ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ نۆۋەتچى رەئىسى گېرمانىيە باش مىنىستىرى ئانگېلا مېركېل بىلەن خىتاي دۆلەت رەئىسى شى جىنپىڭ ئوتتۇرىسدا ئۆتكۈزۈلگەن سىنلىق يىغىندا، ئىككى تەرەپ ئارىسىدىكى مەبلەغ سېلىش كېلىشىمىنى تېزدىن ئەمەلگە ئاشۇرۇش يىغىننىڭ ئاساسلىق نىشانلىرىدىن بىرى ئىدى. گەرچە خىتاي شىنخۇا تورى خىتاي ۋە ياۋروپا رەھبەرلىرىنىڭ «خىتاي-ياۋروپا مەبلەغ سېلىش كېلىشىمىنىڭ سۆھبىتىنى تېزلىتىپ، بۇ يىل ئىچىدە سۆھبەتنى تاماملاش نىشانىغا يېتىشنى قارر قىلغانلىقىنى» خەۋەر قىلغان بولسىمۇ، لېكىن ياۋروپا ئىتتىپاقى رەھبەرلىرى رىقابەتتە ئادىل بولۇشنى ۋە ئىككى تەرەپنىڭ ئورتاق تونۇش ھاسىل قىلىشى قىيىن بولغان كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسىنى تەكىتلىدى. 

خىتاي بىلەن ئۆز-ئارا مەبلەغ سېلىش كېلىشىمىنى مۇزاكىرە قىلغان ياۋروپا ئىتتىپاقى رەھبەرلىرى خىتايدىن ياۋروپانىڭ خىتاي شىركەتلىرىگە تەمىنلىگەن پۇرسەتلىرىنى خىتاينىڭمۇ ئېتىراپ قىلىشىنى تەلەپ قىلدى. يىغىندىن كېيىن مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنى ئاچقان ياۋروپا كومىتېتىنىڭ رەئىسى ۋون دېر لېيېن مۇنداق دېدى: «يىل ئاخىرىدا كېلىشىم ھاسىل قىلىش ئۈچۈن تېخىمۇ كۆپ ئىلگىرىلەشلەرگە موھتاج. بىز خىتاي بازىرىغا كىرىش ۋە توسالغۇلارنى يېڭىشتەك پاكىتنى ئەستايىدىللىق بىلەن قوبۇل قىلىمىز. خىتاي بىزنى كېلىشىم ئىمزالاشقا ئەرزىيدىغانلىقىغا قايىل قىلىشى كېرەك». ۋون دېر لېيېن خىتاينىڭ تېلېگراف ۋە ماشىنا ساھەسىدە ياۋروپا ئىتتىپاقىغا تېخىمۇ ئېچىۋېتىلىشى كېرەكلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى. ئۇ يەنە «ياۋروپا بازىرى خىتاي شىركەتلىرىگە ئېچىۋېتىلدى، شۇڭا ياۋروپا شىركەتلىرىمۇ خىتاي بازىرىدا ئوخشاش مۇئامىلىگە ئېرىشىشى كېرەك» دېدى. 

ھازىرغا قەدەر، ياۋروپا ئىتتىپاقى بىلەن خىتاي ئىككى تەرەپ ئارىسىدىكى مەبلەغ سېلىش كېلىشىمىنى 6 يىلدىن كۆپرەك سۆھبەتلەشتى. ياۋروپا ئىتتىپاقى نۇقتىسىدىن ئېيتقاندا، خىتاي بازارغا كىرىش ۋە ئىمكانىيەتلىك سىجىل تەرەققىيات قاتارلىق مەسىلىلەردە تېخىمۇ كۆپ يول قويۇشى ھەمدە بۇنى سودا كېلىشىمى توغرىسىدا داۋاملىق سۆھبەتلىشىشنىڭ ئالدىنقى شەرتى قىلىشى كېرەك.

ياۋروپا كېڭىشىنىڭ رەئىسى چارلېز مىشېل مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا مۇنداق دېدى: «ياۋروپا تەرەپ يىغىن جەريانىدا شى جىنپىڭغا ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ داۋاملىق پايدىلىنىلمايدىغانلىقىنى ئېنىق ئېيتتى. ياۋروپا ئىتتىپاقى رىقابەتچىگە ئايلىنىشى كېرەك، ئەكىسچە باشقىلارنىڭ رىقابەت مەيدانى ئەمەس، بىز تېخىمۇ ئادىل سودا مۇناسىۋىتىنى تەلەپ قىلىمىز، بىز تېخىمۇ تەڭپۇڭ بولغان ياۋروپا-خىتاي مۇناسىۋىتىگە موھتاج، بۇ باراۋەر پرىنسىپتىن دېرەك بېرىدۇ».

يىغىندا يەنە، ياۋروپا رەھبەلىرى كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسىنى - خوڭكوڭ، تىبەت ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ ۋەزىيىتگە بولغان ئەندشىلىرىنى ئوتتۇرىغا قويغان. 

بېرلىندا خىتاينىڭ ئۇيغۇر، خوڭكوڭ ۋە تىبەت سىياسىتىگە قارشى نامايىش ئۆتكۈزۈلدى

گېرمانىيە پايتەختى بېرلىندا، كىشىلىك ھوقۇق پائالىيەتچىلىرى خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستان، خوڭكوڭ ۋە تىبەت رايونلىرىغا قاراتقان زۇلۇم سىياسىتىگە نارازلىق بىلدۈردى.

گېرمانىيە باش مىنىستىرى مېركېل، ياۋروپا كېڭىشىنىڭ رەئىسى مىشېل ۋە ياۋروپا كومىسسىيونىنىڭ رەئىسى ۋون دې لېئون بىلەن خىتاي پرېزىدېنتى شى جىنپىڭ ئوتتۇرىسىدىكى سىن يىغىنى باشلىنىشتىن ئىلگىرى، پائالىيەتچىلەر ۋە پارلامېنت ئەزالىرى بېرلىندىكى باش مىنىستىر مەھكىمىسى ئالدىدا يىغىلىپ نامايىش ئۆتكۈزدى. نامايىشچىلار خىتاي ھۆكۈمىتىنىڭ شەرقىي تۈركىستان، خوڭكوڭ ۋە تىبەتتە زۇلۇم ۋە رەھىمسىز سىياسەتلەرنى يولغا قويغانلىقىنى تەنقىد قىلدى ھەمدە ئۇيغۇر ئىقتىسادشۇناس ۋە پائالىيەتچى ئىلھام تۇختىنىڭ قويۇپ بېرىلىشىنى تەلەپ قىلدى.

گېرمانىيە يېشىللار پارتىيىسىنىڭ كىشىلىك ھوقۇق ۋە ئىنسانپەرۋەرلىك ياردەم سىياسىتىنىڭ باياناتچىسى مارگارېت بوۋز يېقىندىن بۇيان خىتايدىكى كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتىنىڭ ناچارلاشقانلىقىنى، كىشىلىك ھوقۇقنىڭ خىتاي-ياۋروپا سۆھبىتىدىكى مۇھىم مەسىلە بولۇشى كېرەكلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

http://turkistantimes.com/uy/news-13546.html

خەۋەرلەر

باشقا خىزمەتلەر