ھىجرىيە: | مىلادىي: 30 Eylül 2020

چىكىنىڭ
فرانسىيە دۇنيا گېزىتى: بېيجىڭ ئەمدى ياۋروپانى قايمۇقتۇرالمايدۇ

فرانسىيە دۇنيا گېزىتى: بېيجىڭ ئەمدى ياۋروپانى قايمۇقتۇرالمايدۇ

خىتاي پرېزىدېنتى شى جىنپىڭ 14-سېنتەبىر ياۋروپا ئىتتىپاقى رەھبەرلىرى بىلەن سىنلىق ئۇچرىشىش ئۆتكۈزىدۇ، «خىتاي گېزىتى»نىڭ خەۋىرىگە قارىغاندا، ۋاڭ يى بىلەن ياڭ جيېچىنىڭ ياۋروپا زىيارىتىدىن كېيىن خىتاي-ياۋروپا مۇناسىۋىتى تېخىمۇ كۈچەيگەن. شى جىنپىڭ پارتىيە تاراتقۇلىرىنىڭ تەشۋىقاتىغا ئىشىنەمدۇ؟ ئەگەر ئۇ ئىشەنسە، ئۇ 9-ئاينىڭ 14-كۈنى ئېگىزدىن چۈشۈپ كېتىش خەۋىپىگە دۇچ كېلىدۇ! بۇ فرانسىيە «لې موندې» (دۇنيا) گېزىتىنىڭ 5-سېنتەبىر بۇ ئىككى دىپلوماتىك گېنېرالنىڭ ياۋروپا زىيارىتىنى ئاخىرلاشتۇرغاندىن كېيىنكى تەھلىلى.

نېمىشقا؟ فرانسىيە دۇنيا گېزىتى خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يى ۋە تېخىمۇ يۇقىرى قاتلامدىكى ج ك پ سىياسى بيۇروسىنىڭ تاشقى ئىشلارنى باشقۇرۇشقا مەسئۇل ئەزاسى ياڭ جيېچىنىڭ ياۋروپا سەپىرىنى دادىللىق بىلەن باھالىدى: خىتاينىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىغا قارشى جەلپكار دىپلوماتىيىسى مەغلۇبىيەت بىلەن ئاخىرلاشتى!

گېزىتنىڭ كۆرسىتىشىچە، ياۋروپا ئىتتىپاقىنى ئامېرىكىدىن تېخىمۇ يىراقلاشتۇرۇش ۋە 14-سېنتەبىر شى جىنپىڭ بىلەن ياۋروپا ئىتتىپاقى رەھبەرلىرى ئوتتۇرىسىدىكى سىنلىق سۆھبەتكە تەييارلىق قىلىش ئۈچۈن، بېيجىڭ ۋاڭ يى بىلەن ياڭ جيېچىنى كونا ياۋروپانى زىيارەت قىلىشقا ئەۋەتكەن. ياڭ جيېچىدىن ئىلگىرى، ۋاڭ يى ئىتالىيە، گوللاندىيە، نورۋېگىيە، فرانسىيە ۋە گېرمانىيەنى زىيارەت قىلدى. ئارقىدىن، خىتاي كومپارتىيىسى سىياسىي بيۇروسىدىكى دىپلوماتىيە ئىشلىرىغا مەسئۇل ياڭ جيېچى ئىسپانىيە ۋە گرېتسىيەنى زىيارەت قىلدى. 

ئىككەيلەننىڭ زىيارەت كۈنتەرتىپىدە بېيجىڭ كۆپ يىللاردىن بۇيان كۆپ ئەجىر سىڭدۈرگەن ھېچ بىر ئوتتۇرا ياۋروپا دۆلىتى يوق، تېخىمۇ غەلىتە يېرى شۇكى، ئۇلار بىريۇسسېلدا توختىمىدى. دۇنيا گېزىتىنىڭ تەھلىل قىلىشىچە، بۇ جەھەتتە ياۋروپا كومىتېتىنىڭ رەئىسى ۋون دېر لېين خوڭكوڭ نۇسخىسىدىكى «دۆلەت بىخەتەرلىك قانۇنى» نىڭ ئېغىر سەلبىي تەسىرلەرنى ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى ئېنىق ئوتتۇرىغا قويدى. ئەمەلىيەتتە ھېچقانداق ئىش يۈز بەرمىدى. بېيجىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ ھەقىقىي كۈچىنىڭ بىريۇسسېلدا ئەمەس بەلكى ئەزا دۆلەتلەر بىلەن مۇناسىۋەتلىك ئىكەنلىكىنى ئوچۇق كۆردى. 

ئاخىرقى نەتىجە پۈتۈنلەي ئويلىمىغان يەردىن چىقتى. ئىتالىيەدە ۋاڭ يى باش مىنىستىر كومتې بىلەن كۆرۈشۈشنى تەلەپ قىلدى، ئاخىرىدا ئۇنى ئىتالىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى قوبۇل قىلدى. تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خوڭكوڭنىڭ ناچار ۋەزىيىتىنى ئېنىق ئوتتۇرىغا قويدى. گوللاندىيەدە، گوللاندىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى ۋاڭ يى بىلەن كۆرۈشكەندە كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىسى، خوڭكوڭدا سايلام تەشكىللەشنىڭ زۆرۈرلۈكى، ئۇيغۇر ۋە تىبەتتىكى كىشىلىك ھوقۇق مەسىلىلىرىنى تىلغا ئالدى.

دۇنيا گېزىتى مۇنداق دەپ كۆرسەتتى: نورۋېگىيەدە، دىپلوماتىك نۇقتىدىن ئېيتقاندا، ۋاڭ يى ئىككى خاتالىق سادىر قىلدى، ئەمەلىيەتتە بۇلار خىتاينىڭ ئىغۋاگەرچىلىك مەيدانىنىڭ ئالامىتى. بىرىنچىدىن، ۋاڭ يى يېڭى تىپلىق كورونا ۋىرۇسىنىڭ خىتايدا بارلىققا كەلگەنلىكىنى رەت قىلدى؛ ئىككىنچىدىن، ئۇ بېيجىڭغا قارشىلىق كۆرسىتىش ئۈچۈن قوزغالغان خوڭكوڭلۇقلارغا نوبېل تىنچلىق مۇكاپاتىنى بەرمەسلىكنى تەۋسىيە قىلدى.

2020-09-04T091941Z_1109872319_RC2LRI9YVAL5_RTRMADP_3_GREECE-CHINA

ياڭ جيېچى تەرەپتە ئۇنىڭ زىيارىتىمۇ ئوڭۇشلۇق بولمىدى. ئىسپانىيەدە، گەرچە ئىسپانىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى خۇاۋېينىڭ 5G قۇرۇلۇشىغا قاتنىشىشىغا رۇخسەت قىلىش-قىلماسلىق توغرىسىدا ئوچۇق پوزىتسىيە بىلدۈرگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇ خوڭكوڭ ۋە شىنجاڭ(شەرقىي تۈركىستان-ت)نىڭ ئەھۋالىنى ئېنىق تىلغا ئېلىپ، جەنۇبىي دېڭىزدا ئەركىن يۈرۈشنىڭ نەقەدەر مۇھىملىقىنى تەكىتلىدى. گرېتسىيەدە، گرېتسىيە باش مىنىستىرى مىچوتاكس خىتاينىڭ «تۈركىيەنىڭ ئىغۋاگەرچىلىكى» گە قارشى گرېتسىيە تەرەپتە تۇرۇشىنى ئۈمىد قىلدى. باش مىنىستىر مۇنداق دېدى: گرېتسىيە ھېچقانداق تەھدىدسىز خەلقئارا قانۇن ئاساسىدا ئەگە دېڭىزى رايونىنىڭ دائىرىسىنى مۇزاكىرە قىلىشنى ئۈمىد قىلىدۇ. دۇنيا گېزىتى بۇنىڭغا باھا بېرىپ مۇنداق دېدى: ئەگەر ئەگە دېڭىزى بۇ يەردە جەنۇبىي دېڭىز دەپ قارالسا، يۇقارقى بايانات فىلىپپىن ياكى ۋېيتنام ھۆكۈمىتىنىڭ باشلىقلىرىدىن كەلگەن بولۇپ،  بۇ خەلقئارا كېسىم سوتىنىڭ جەنۇبىي دېڭىز توغرىسىدىكى قارارىغا ھېچ پىسەنت قىلمايدىغان بېيجىڭغا قارىتىلغان بولسا. ئۇنداقتا نېمە ئىش يۈز بېرىدۇ؟ ...

گېرمانىيە ۋاڭ يىنىڭ سەپىرىدىكى ئەڭ مەغلۇپ بولغان بېكەت. ۋاڭ يى ئىشنىڭ بېشىدىلا تەيۋەننى زىيارەت قىلغان چېخ پارلامېنت باشلىقىنىڭ «ئېغىر بەدەل تۆلەيدىغانلىقى» توغرىسىدا تەھدىد سالدى. گېرمانىيە پارلامېنتى تاشقى ئىشلار كومىتېتىنىڭ رەئىسى بۇنى دەرھال «دېموكراتىيە ۋە دىپلوماتىيىگە قىلىنغان ھاقارەت» دەپ تەسۋىرلىدى.

ۋاڭ يى بىلەن گېرمانىيە تاشقى ئىشلار مىنىستىرى مائاس بۇ جىددىي ئارقا كۆرۈنۈش ئاستىدا كۆرۈشتى، بۇ يىغىن يۈزمۇ-يۈز قارشىلىشىشقا ئايلاندى. مائاس سۆھبەت جەريانىدا، «بىز ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ سىرتىدىمۇ قىممەت قارىشىمىزدا چىڭ تۇرىمىز، مەيلى ئۇ قايسى يۆنىلىشكە قارىسۇن» دېدى. شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، يۈزلىگەن كىشى گېرمانىيە پارلامېنتى ئالدىدا  ۋاڭيىنىڭ زىيارىتىگە نارازىلىق بىلدۈردى، ئۇلارنىڭ ئىچىدە لوندوندىكى سۈرگۈندىكى خوڭكوڭ ياش رەھبىرى لو گۇەنچوڭمۇ بار. مائاس قەستەن 50 مىنۇتقا ئۇزارتقان مۇخبىرلارنى كۈتۈۋېلىش يىغىنىدا، مائاس يەنە خىتاينى خوڭكوڭدا سايلام ئۆتكۈزۈشكە چاقىردى ۋە جۇڭگودىن ب د ت مۇستەقىل تەكشۈرۈش گۇرۇپپىسىنىڭ شىنجاڭغا بېرىپ كىشىلىك ھوقۇق ئەھۋالىنى تەكشۈرۈشىنى چەكلىمەسلىكىنى تەلەپ قىلدى.

بىردىنبىر مۇستەسنا دۆلەت فرانسىيە. فرانسىيە پرېزىدېنتى ماكرون كۈلۈمسىرەپ تۇرۇپ ۋاڭ يىنى قوبۇل قىلدى. لېكىن، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا، فرانسىيە 90-يىللاردا تەيۋەنگە سېتىلغان لافايېتې ئۇرۇش پاراخوتىنىڭ دەرىجىسىنى ئۆستۈرۈۋاتىدۇ، بۇنىڭدىن باشقا، فرانسىيە ھەتتا تەيۋەننىڭ پارىژدىن كېيىن پروۋېنسېدا ئىككىنچى رەسمىي ۋەكىللىك ئورنى ئېچىشنى تەستىقلىدى.

دۇنيا گېزىتىنىڭ دىققەت قىلىشىچە، ئەھۋالنىڭ شۇنداق بولۇشىغا قارىماستىن، 3-سېنتەبىردىكى «خىتاي كۈندىلىك گېزىتى»نىڭ ئىنگلىزچە نۇسخىسىغا «خىتاي بىلەن ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ مۇناسىۋىتى كۈچەيدى» دەپ ماۋزۇ قويۇلغان. ئەگەر شى جىنپىڭ ھەقىقەتەن ئۆزىنىڭ تەشۋىقاتىغا ئىشەنگەن بولسا، ئۇ 9-ئاينىڭ 14-كۈنى ئېگىزدىن چۈشۈش خەۋپىگە دۇچ كېلىدۇ.

كورونا ۋىرۇسى يۇقۇمى ياۋروپانىڭ كۆزىنى ئاچتى

ۋاڭ يى بىلەن ياڭ جيېچىنىڭ ئارقا-ئارقىدىن قىلغان سەپىرى ئېنىقلا شى جىنپىڭنىڭ 14-سېنتەبىر قاتنىشىدىغان خىتاي-ياۋروپا سىن يىغىنىغا زېمىن ھازىرلاش ئىدى، خىتاي-ئامېرىكا مۇناسىۋىتىنىڭ داۋاملىق ناچارلىشىشىغا ئەگىشىپ، خىتاينىڭ ياۋروپا ئىتتىپاقىغا يېقىنلىشىشى ئىنتايىن مۇھىم. ھالبۇكى، خىتاي-ياۋروپا مۇناسىۋىتى ئىلگىرىكىدەك ئەمەس، ئامېرىكا-ياۋروپا مۇناسىۋىتىمۇ بېيجىڭنىڭ ئارزۇسىدىكدەك ئەمەس. 6-ئاينىڭ 17-كۈنى فرانسىيە دۇنيا گېزىتىنىڭ ئانالىزىدا مۇنداق كۆرسىتىلدى:

ئەگەر ئاتلانتىك ئوكياننىڭ ئىككى تەرىپىنىڭ مۇناسىۋىتى كۈنسېرى يىراقلاشسىمۇ، لېكىن ياۋروپا ئىتتىپاقى ئامېرىكىنىڭ ئىتتىپاقدىشى بولۇش سۈپىتى بىلەن ھەرگىزمۇ خىتاي بىلەن ئىتتىپاقداش بولمايدۇ. يېڭى تىپلىق كورونا ۋىرۇسى يۇقۇمى بىلەن مۇناسىۋەتلىك كرىزىس ياۋروپا ئىتتىپاقىنىڭ كۆزىنى ئاچتى. گەرچە ياۋروپا ئىتتىپاقى ئۆتكەن بىر يىلدا خىتاينى تۈزۈلمە جەھەتتىكى رەقىبى دەپ بېكىتكەن بولسىمۇ، 27 ئەزا دۆلەت ئىچىدە بەزىلىرى يۇقۇم ھارپىسىغىچە خىتاينىڭ ياخشى نىيىتىگە ئىشىنەتتى. خىتاي دائىرىلىرى كورونا ۋىرۇسىنىڭ كېلىش مەنبەسىگە قارىتا ئوچۇق پوزىتسىيە بىلدۈرۈشنى رەت قىلىپ، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ تەدبىر قوللىنىپ دۇنيانىڭ سەھىيە جىددىي ھالىتىگە ئۆتىشىنى ئېلان قىلىشنى كېچىكتۈردى. ئاندىن «بۆرە ئۇرۇشى» ئىستراتېگىيىسىنىڭ ھەمراھلىقىدا ئىغۋاگەرچىلىك قىلىدىغان «ماسكا دىپلوماتىيىسى» نى يولغا قويدى. بۇنداق بولغاندا، كورونا ۋىرۇسىنىڭ ئالدى-كەينىدىكى خىتاي-ياۋروپا مۇناسىۋىتى پۈتۈنلەي ئوخشىمايدۇ.

مەنبە: فرانسىيە خەلقئارا رادىئوسى

http://turkistantimes.com/uy/news-13497.html

باشقا خىزمەتلەر